کاردرمانی در فلج مغزی اسپاستیک

علائم کلینیکیاین نوع فلج مغزی به علت ضایعه کورتکس مغزی و راه های پیرامیدال مربوط به آن تظاهرمی کند. برحسب اینکه پس از معاینه تونوس عضلات در حین انجام حرکات غیر فعال(پسیو)در مفاصل، در ابتدا یا انتهای دامنه حرکتی افزایش تون عضلانی به صورت مقاومت دربرابر حرکت غیر فعال تظاهر نماید، به سه شکل شدید، متوسط و خفیف تقسیم بندی میشود.

در نوع شدید، تون عضلات به شدت بالاست به طوری که حتی در حالت استراحت و خوابهم سفتی عضلانی مشهود است. همچنین افزایش تون در عضلات پروگزیمال(ابتدا و بالایاندام) بیشتر از نواحی دیستال(انتها ونوک اندام) است. در نوع متوسط، افزایش تون در حد متوسط بوده و در هنگام استراحتاندام، نزدیک به تون طبیعی است اما با تلاش و تقلا، هیجان، کشش ناگهانی عضله سفتشده، قرار گرفتن در معرض سرما و وجود اضطراب در فرد افزایش یافته و بیشتر نواحیدیستال اندام ها درگیرند. در نوع خفیف،تون عضلانی به طور جزئی افزایش یافته و در حالت استراحت اندام ها، تون عضلاتکاملاً طبیعی بوده و هنگام تلاش برای حرکت یا سریعتر کردن حرکت، مختصری افزایش مییابد. سفتی عضلانی ممکن است در حالت خفیف فقط تعداد محدودی حرکت را مختل نماید.

به طور کلی دراین نوع فلج مغزی، عضلات کودک اسپاتیک و سفت می باشند و در مقابل کشش، به شدتمقاومت می کنند. همچنین این عضلات هنگامی که بکارگرفته می شوند بیش از اندازه فعال می شوند و حرکات زمختی را ایجاد می کنند.

در حالت طبیعی،عضلات به صورت جفت کار می کنند به این صورت که وقتی یک گروه عضلانی منقبض می شودگروه مخالف شل می شوند تا امکان ایجاد حرکت آزادانه را در راستای مورد نظر فراهمسازند. اما در عضلات کودکان فلج مغزیاسپاستیک هر دو گروه عضلانی بطور همزمان منقبض می شوند و حرکت را متوقف می سازند،که به این حالت انقباض همزمان گفته می شود.
بنابراین می توان گفت که مشکلات این نوع فلج مغزی عمدتاًشامل افزایش مقاومت در برابر حرکات غیر فعال(پسیو)، اسپاسم عضلات، کلونوس، افزایشرفلکس های تاندونی عمقی، عدم ایجاد تغییر تون عضلانی در ارتباط با تغییرپوسچر(مثلاً چرخش از حالت طاقباز بهحالت نشستن ) و کاهش حرکات بدن و تحرک مفاصل می باشد. اگرچه معمولاً مقدار سفتیعضلانی معمولاْ با گذشت زمانتغییر می کند.

خصوصیات بالینیکوادروپلژی اسپاستیک:

1. معمولاًبه علت عدم تقارن در گرفتاری دو طرف بدن و عدم تقارن در راستای بدن، چرخش سر به یکسمت ( سمت سالمتر) را در پاسچر این کودکان مشاهده می کنیم. همچنین عدم توانایی در استفاده هماهنگ و همزماناز هر دو دست در این افراد وجود دارد.

2. اینکودکان در وضعیت دمر، کاملا خمیده می باشند.

3. حرکاتسر و گردن در آنان ضعیف بوده وچرخش آن جزئی است. البته صاف کردن (Extension ) گردنامکانپذیر است.

4. از لحاظ گفتار وزبان، معمولاً دهان باز و زبان بیرون است. حرکات چانه محدود و ناقص بوده و بلع،تنفس وتغذیه را خدشه دار می کند. اگر گفتار به دست آید بسیار ضعیف است.

5. نشستنبا پاهای صاف (Long sitting) آنها شبیه کودکان دای پلژیک است. برای انجام چرخش(Rolling) ازطرفی که درگیری کمتری دارد استفاده می کنند.

اصولاساسی کاردرمانی برای توانبخشی کودکان فلج مغزی اسپاستیک:

1. در تمامی کودکان فلج مغزی باید سعی شود تمریناتهرچه زودتر و در سنین پائین تر (حتی زیر یک سالگی) شروع شود.

2. با توجه به سفتی عضلانی در کودکان فلج مغزیاسپاستیک، کمک به کاهش (نرمال سازی) تون عضلانی با استفاده از تمرینات و روش هایی نظیرکشش عضلات، استفاده از گرما و سرما، ماساژ عضلات درگیر در اولویت اول تمرینات اینکودکان می باشد.

3. کمک به تسهیل سازی تون عضلات آنتاگونیست به عضلاتیکه اسپاستی سیتی در آنها وجود دارد.

4. کمک به مهار رفلکس های مزاحم و تسهیلرفلکسهای سطوح بالاتر

5. کمک به تسهیل سازی وانشهای تعادلی و حفاظتی

6. کمک به کودک جهت طی کردن سیر مراحل رشد طبیعی

7. جلوگیری از کوتاهی عضلات درگیر وبد شکل شدن مفاصل

8. کمک به یادگیریحرکتی مناسب متناسب با سن کودک

9. کمک به حفظ راستای مفاصل، اندام هاو تنه

10.جلوگیری از بد شکلیمفاصل و اندام ها