گفتاردرمانی در کودکان فلج مغزی

فلج مغزی عارضه است که در اثر آسیب به مغز در دوران بارداری، هنگام تولد و به دنیا آمدن نوزاد و در مواردی به علت آسیب و صدمات به مغز در حال رشد کودک در یکی دو سال بعد از تولد حاصل می شود. این آسیب می تواند ناشی از صدمات فیزیکی مثل ضربه مستقیم به سر کودک و یا ناشی از صدمات دیگر از جمله به علت کمبود اکسیژن هنگام تولد و یا ناشی از تب بالا بعد از تولد حاصل شود. پیامد این صدمات، کودک دچار فلج مغزی شده و سبب می شود که کودک به تناسب ضربه و آسیب به مغز و شدت آن، در طی مراحل رشدی و حرکتی خود (کنتر سر و گردن، نشستن، ایستادن و راه رفتن)، در تکلم و گفتار و نیز در مواردی در درک، شناخت و توانمندی های ذهنی دچار مشکل شود.

خصوصیات گفتاری این کودکان به دلیل انواع مختلف فلج مغزی بر حسب نوع و شدت و محل ضایعه بسیار متفاوت است. چون این کودکان معمولاً نمی توانند سر و گردن خود را به خوبی و مناسب نگه دارند و یا به دلیل مشکل بلع و ضعف عضلات دهان، آبریزش از دهان دارند، مشکلات گفتاریشان بیشتر می شود.
معمولاً رشد شخصیت در کودکی که نمی تواند به طور واضح صحبت کند و محدودیت حرکتی هم دارد، زیاد تحت تاثیر قرا می گیرد، بنابراین آسیب شناس گفتار و زبان (گفتاردرمان) برای بهبود حرکات دهان و همچنین جنبه های درکی و شناختی و بیانی گفتار کودک تلاش می کند. اگر کودک بتواند، دستورات کلامی که دیگران به او می دهند را درک کند، می تواند با یادگیری سخن گفتن، ارتباط متقابل با محیط برقرار نماید.
گفتار درمانی در درجه اول سعی دارد با تقویت عضلات زبان و دهان گفتار کودک فلج را آسان تر نموده و کمک کند تا گفتار واضح تر گردد، همچنین تعداد لغات او را افزایش داده تا بتواند افکار و احساسات خود را در قالب جملات طولانی تری بیان نماید. چنانچه اختلال کودک شدید باشد، به او زبان اشاره می آموزد و یا استفاده از تخته ارتباطی و تصاویر ساده را جایگزین گفتار مینماید تا با اشاره به اشکال مورد نظر، خواسته هایش را بیان کند.
در مورد موارد شدید فلج مغزی که مشکل شناختی ندارند، گفتار درمان از ابزارهای تکنولوژیک کامپیوتری در درمان استفاده می کند تا توانایی های ارتباطی کودک را ارتقا دهد، صدای ضعیف کودک را تقویت نماید و تولید صحیح صداها و کلمات و جمله سازی را با آنها تمرین کند و یا رابط میان کودک با محیط شود.